Logistiek, Maintenance Energietransitie

Logistiek, van groot belang voor Zeeland

Onder dit cluster van Impuls vallen Logistiek, Maintenance en Energietransitie, drie belangrijke pijlers voor de Zeeuwse economie. Sectoren die niet op zichzelf staan, maar onderling met elkaar samenhangen én elkaar versterken. De logistieke sector is vanzelfsprekend nauw verbonden met de Zeeuwse havens en is één van de grootste werkgevers in de regio. Belangrijke activiteiten binnen deze sector zijn de chemische industrie, de verwerking en opslag van agrofood-producten en alle nieuwe ontwikkelingen rondom offshore wind, met de kansen die dit biedt voor regionale toeleveringsbedrijven. Impuls is actief partner in Energy Port Zeeland en richt zich binnen dit platform vooral op business development, om op deze manier het Zeeuwse bedrijfsleven te betrekken bij kansen en ontwikkelingen van wind op zee. Vanwege dit brede belang van de logistieke sector, worden de verschillende activiteiten in vrijwel alle gevallen uitgevoerd via het logistiek samenwerkingsverband Zeeland Connect. Impuls is daarvan penvoerder. De aan Maintenance gerelateerde activiteiten worden vooral ingevuld via een bijdrage aan het Kennis en Innovatiecentrum Maintenance Procesindustrie (KIC/MPi). Impuls is lid van dit Kennis en Innovatiecentrum en projectpartner in het project Smart Tooling. In verband met nationale en internationale klimaatdoelen (o.a. sterke inzet op reductie van CO2), worden aan energie gerelateerde vraagstukken steeds belangrijker. Voorbeelden zijn de energietransitie binnen het weg- en scheepvaartverkeer en de logistieke uitdagingen rondom offshore wind. In 2019 was Impuls voorzitter van de sectortafel Mobiliteit en had daarmee een belangrijke rol in de Regionale Energiestrategie van Zeeland (zie project RES). Ook was Impuls lid van Energieport Zeeland. In het verlengde hiervan zet Impuls zich in om het Zeeuwse mkb te laten aansluiten bij de ontwikkelingen rondom het nationale Topconsortium Kennis & Innovatie (TKI) Wind op Zee. Ook heeft Impuls gesprekken gevoerd met de initiatiefnemers van Fieldlab Zephyros, een samenwerkingsverband binnen de Nederlandse offshore windsector. De insteek is om Zephyros te laten aansluiten bij KIC/MPI en Dockwize, om zo een innovatieve maintenance community voor TKI Wind op Zee tot stand te brengen. Hieronder volgt een opsomming van de projecten en activiteiten van het cluster Logistiek, Maintenance en Energietransitie in 2019, waarvan een deel doorloopt in 2020 of verder.


Zeeland Connect

Looptijd: 2018 - doorlopend Betrokken partijen: HZ University of Applied Sciences, North Sea Port, Provincie Zeeland, Kloosterboer, Verbrugge, Wielemaker, Kotra Logistics, Topsector Logistiek en diverse andere bedrijven en kennisinstellingen Rol Impuls: penvoerder en initiatiefnemer van logistieke visie i.s.m. HZ Subsidieverstrekkers: koepel publiek-privaat, gefinancierd door strategische partners Omvang: € 150.000,-

Logistieke visie Zeeland Connect

Het logistiek samenwerkingsverband Zeeland Connect versterkt de logistieke sector in Zeeland door het delen van kennis, door (werken aan) bewustwording van een snel veranderende logistiek en door het aanjagen en uitvoeren van projecten. In 2018 is door dit samenwerkingsverband een logistieke visie opgesteld voor Zeeland; in 2019 is verder gewerkt aan de uitvoering daarvan.

Synchromodaal 2019

Looptijd: 2019 tot 2020 Betrokken partijen: Connekt, TopSector Logistiek, verladers, transporteurs en logistieke dienstverleners Rol Impuls: projectmanagement Omvang: € 40.000,-

Delen van nieuwe ontwikkelingen via het verladersnetwerk

Samenwerking rond ladingstromen heeft - via het verladersnetwerk - tot meerdere nieuwe verbindingen geleid. Het delen van informatie rond nieuwe ontwikkelingen via het verladersnetwerk wordt gewaardeerd, maar heeft nog niet tot structurele instrumenten en processen geleid die het ontwikkelen van nieuwe verbindingen vereenvoudigen.

Het is de overtuiging van de betrokken partijen dat het vormen van nieuwe verbindingen een sneeuwbaleffect heeft voor het vinden van nog meer verbindingen. Binnen dit proces vormt samenwerking rond ladingstromen de basis voor het behalen van resultaat.

Om aan de Zeeuwse groeiambities rond dit thema te voldoen is een geborgd proces nodig, waarbinnen jaarlijks een vastgesteld minimum aantal nieuwe verbindingen wordt gerealiseerd. Binnen het project Synchromodaal 2019 worden de volgende mogelijkheden tot nieuwe verbindingen gedefinieerd: 1. Combineren weg- en vervoerstromen; 2. Creëren binnenvaartverbindingen; 3. Goederentreinen van en naar Zeeland; 4. Nieuwe stromen van en naar Zeeland met aanvullend volume.

Zero Emission Transport

Looptijd: 2020 tot 2024 Betrokken partijen: Scalda, Enduris, Transport en Logistiek Nederland, Saman Groep, Transport- en Containerbedrijf Wielemaker, Automotions Group, gemeente Goes, Zeeuwse Reinigingsdienst, HZ University of Applied Sciences, Zeeland Connect, Delmeco Group BV, Holding De Vier Ambachten BV, gemeente Schouwen-Duiveland, gemeente Terneuzen, Afslag Rilland BV, Aers Olie BV, Vollenhoven Olie BV en Sagro BV. Rol Impuls: penvoerder Omvang: € 2.640.000,-

Ontwikkelen van Zero Emissie Community

Het doel van het project Zero Emission Transport is het ontwikkelen van een ‘Innovation Community Zero Emissie Transport’ binnen het platform Zeeland Connect (een ‘Innovation Community’, waarbinnen overheid, het bedrijfsleven en HZ University gezamenlijk innoveren op het gebied van Zero Emissie Transport). Ook voor ondernemers in Zeeland komt de klimaatopgave snel dichterbij: de sector mobiliteit in Zeeland moet in 2030 al een reductie van 49% CO2 uitstoot hebben gerealiseerd. Rekenend met een vervangingstermijn van 7 jaar, zullen bedrijven vanaf 2023 stap voor stap een deel van hun vloot moeten gaan vervangen. Dit is een complexe opgave, omdat technologie, overheidsbeleid en de markt voor zero-emissie oplossingen continu in beweging zijn. Daarnaast is procesinnovatie in logistieke processen nodig, omdat zero-emissie voertuigen niet 1-op-1 passen in de huidige logistieke operaties van bedrijven. De ‘Innovation Community’ versterkt het innovatiesysteem in Zeeland door: • Het bieden van objectieve informatie over ontwikkelingen in technologie in voertuigen (batterijen/waterstof), over markt/prijzen, laad- en tankinfrastructuur en logistieke (proces)innovaties in Nederland en Europa. Dit wordt vertaald in een zogenoemde ‘roadmap-tool’, waarmee bedrijven zelf kunnen inventariseren welke stappen ze moeten nemen richting Zero Emissie Transport en in welk tempo ze dit moeten doen; • Het bieden van een platform voor open innovatie op het gebied van logistieke processen om Zero Emissie in de bedrijfsvoering te integreren; • Het ontwikkelen van een gezamenlijke roadmap voor laad- en tankinfrastructuur voor Zeeland.

De ambitie van de Innovation Community is om de logistieke mkb-ers in Zeeland te sensibiliseren en te ondersteunen bij het starten en uitwerken van innovaties voor Zero Emissie Transport via: 1. Sensibiliseren en vergroten van awareness via het aanbod van proefrijden met een elektrisch voertuig (truck of bestelbus). (Samenwerking tussen Zeeland Connect, TLN, gemeenten en de voertuigendealer); 2. Ontwikkelen van een handelingsperspectief door het uitwerken van een zero-emissie investeringsstrategie en door het in kaart brengen van innovatievraagstukken en impact per bedrijf, met behulp van de Zero Emissie Roadmap-tool; 3. Innoveren: ontwikkelen van de procesinnovaties door mkb-bedrijven in combinatie met het doen van experimenten/proefritten met elektrische voertuigen voor een langere periode (WP3.3). In de aanpak worden tussen de 200 tot 300 bedrijven in Zeeland met eigen bestel- en vrachtvoertuigen benaderd. De verwachting is dat 80 tot 100 bedrijven gaan proefrijden; dat 40 bedrijven interesse hebben in een analyse met de tool en dat minimaal 15 bedrijven daarna aan de slag gaan met procesinnovaties om Zero-Emissie daadwerkelijk te kunnen gaan invoeren. De komende jaren zal deze groep van bedrijven doorgroeien.

Dare2Share

Looptijd: 2019 tot 2022 Betrokken partijen: Zeeland Connect, HZ University of Applied Sciences, Scalda, Fontys Hogescholen, ELC Limburg, Connekt, KennisDC Logistiek Rol Impuls: projectpartner (projectmanagement regio Zeeland) Omvang: € 2.010.000,-

Delen van kennis tussen onderwijs en bedrijfsleven

Het project Dare2Share, Young Professionals Community heeft als doel het beter ontsluiten van hbo-kennis en capaciteit (Human Capital) voor het midden- en kleinbedrijf. Op deze manier moet dit project bijdragen aan oplossingen voor vraagstukken binnen de mkb-sector logistiek, transport en supply chain management. Het maken van een efficiencyslag (gericht op innovatie) binnen het mkb en het opdoen van ervaringen voor het zittend en aankomend Human Capital in de logistieke sector staan daarbij voorop. Centraal in dit project staat het delen van capaciteit en kennis ten bate van het mkb in de sector Logistiek. De essentie is dat stagiaires en afstudeerders bij bedrijven actuele vraagstukken vanuit de logistieke sector oplossen in een zogenoemde ‘Talent Innovation Pool”-omgeving (TIP). Dit is een pool waarin stagiaires, maar ook eigen werknemers van de betrokken bedrijven, door bedrijven onderling worden uitgewisseld, samenwerken en co-creëren. Voordeel is dat op deze manier heel gericht samen wordt gewerkt aan complexe vraagstukken vanuit het mkb en innovaties versneld tot stand kunnen worden gebracht.. Bovendien wordt kennis onderling gedeeld, zodat niet één, maar meerdere bedrijven er profijt van hebben. Binnen het project Dare2Share werkt Zeeland samen met hoge scholen uit Limburg. Samen met hen en de Zeeuwse onderwijsinstellingen wordt gezocht naar partnerleveranciers die kunnen helpen met een aantal innovatievraagstukken. Tenslotte kan via Dare2Share worden geput uit een landelijke kennispool via de zogenoemde afstudeertafels (verdeeld over de 10 hogescholen in Nederland met logistieke opleidingen). Studenten (stagiairs, afstudeerders) die werken aan (min of meer) vergelijkbare onderwerpen, bij vergelijkbare bedrijven en organisaties, worden via deze tafels in contact gebracht met elkaar en met de betrokken bedrijven, docenten en experts. Op die manier kunnen betrokkenen optimaal profiteren van elkaars kennis en ervaring en gerealiseerde oplossingen delen en hergebruiken.

Smart Tooling

Looptijd: september 2016 tot mei 2020 Betrokken partijen: BASF, AVANS, BOM, REWIN Brabant, DOW Chemicals, Sirris, Bemas, Universiteit Gent, Universiteit Twente, KIK MPI Rol Impuls: projectpartner Omvang: € 1.670.000,-

Versterken van de procesindustrie door efficiënter en veiliger werken

Het project Smart Tooling heeft als doel het versterken van de procesindustrie door kostenefficiënter en veiliger te werken. Uit onderzoek blijkt dat er behoefte is aan meer dan 50 concrete robottoepassingen. Mkb/kmo-ondernemingen staan voor de uitdaging om technologische oplossingen te ontwikkelen samen met kennisinstellingen. Voor het Smart Tooling-project heeft KicMPi mkb/kmo-bedrijven en service providers gezocht die – in samenwerking met kennisinstellingen - technologische oplossingen ontwikkelen. Hierbij gaat het om:

  • Service providers (grote ondernemingen of mkb/kmo) in het onderhoud van de procesindustrie. Deze worden als ‘projectpartner light’ ingeschakeld voor het faciliteren van onderzoek en het testen bij eigenaren/beheerders van installaties. Voor deze groep is een totaal budget voorzien van 270.000 euro, waarvan 40% wordt gesubsidieerd;
  • Mkb/kmo-bedrijven. Deze worden als ‘projectpartner light’ ingeschakeld voor de daadwerkelijke ontwikkeling, engineering en bouw van prototypes (proofs of concept). Voor deze groep is een totaal budget voorzien van 1.400.000 euro, waarvan 50% wordt gesubsidieerd.

Autonoom Transport Living Lab Zeeland

Looptijd: november 2019 tot 2023 Betrokken partijen: VDL Steelweld BV, Terberg Benschop BV, T-Mobile, Kloosterboer Vlissingen, Verbrugge Terminals International, MSP Onions BV, Van Keulen Transport BV, Mepavex Logistcs BV, OCT BV, HZ University of Applied Sciences, Zeeland Connect, North Sea Port, Provincie Zeeland, Waterschap Scheldestromen, Rijkswaterstaat en REWIN Brabant Rol Impuls: penvoerder Omvang: € 2.870.000,-

Innoveren en experimenteren met autonome voertuigen

Via het project Living Lab Autonoom Transport Zeeland wordt een open innovatiesysteem ontwikkeld, waarin logistieke bedrijven, technologieaanbieders voor autonome voertuigen, wegbeheerders en kennisinstellingen gezamenlijk innoveren en experimenteren met autonome voertuigen in mixed traffic (gemengde verkeersstromen), in real-life logistieke operaties en op de openbare weg. Dat is niet eerder in Nederland uitgevoerd. Het Living Lab richt zich op een breed scala aan innovaties die nodig zijn om de voertuigen in een logistieke operatie veilig en rendabel te kunnen inzetten. Denk aan: hogere snelheden, interactie met andere logistieke systemen, snelle dataverbindingen, herkennen van een grote diversiteit aan verkeerssituaties, op afstand besturen, etc. Zeeland heeft de ruimte en logistieke setting om dit soort experimenten uit te voeren. Het innovatiesysteem is ook open voor andere (technologie-)bedrijven. Het Living Lab is belangrijk voor Nederlandse technologiebedrijven als VDL en Terberg, die wereldwijd koplopers zijn in de ontwikkeling van autonome voertuigen voor logistieke operaties. Met een Living Lab binnen Nederland kunnen zij hun Research &Development versnellen en buitenlandse partners naar Nederland halen voor doorontwikkeling van de technologie. Het project is verder essentieel voor logistieke dienstverleners in West-Brabant en Zeeland die actief zijn in het wegvervoer. Studies geven aan dat de introductie van autonoom transport zal leiden tot een kostenreductie van 47% (en daarmee tot een druk op de prijzen). Bovendien zullen technologiebedrijven met het aansturen van autonome voertuigen een aanzienlijk deel van de bestaande business van logistieke dienstverleners kunnen overnemen.

Het project versterkt het innovatiesysteem in West-Brabant en Zeeland door minimaal 20 logistieke dienstverleners in het mkb te betrekken bij de experimenten en bij hen actief onderzoek te doen naar de business impact van autonoom transport. Deze logistieke dienstverleners worden geholpen bij het uitwerken van strategieën en nieuwe business proposities, waarmee zij hun positie in de keten kunnen versterken of beschermen. Daarnaast versterkt het de samenwerking tussen wegbeheerders, logistieke dienstverleners en technologiebedrijven: samen kunnen ze de verkeersveiligheid van autonome voertuigen waarborgen en in beeld brengen welke eisen aan de systemen gesteld moeten worden om ze toe te laten tot de openbare weg. In het Living Lab worden de volgende experimenten en ontwikkelstappen gezet: • Pilot Autonoom in mixed traffic terminal operation (WP1): inzet van een autonoom voertuig op de terminal van Kloosterboer in Vlissingen, tussen kade en container stack; • Pilot Autonoom in mixed traffic op de openbare weg (WP2): op het traject van MSP Onions naar Kloosterboer wordt een autonoom voertuig ingezet in mixed traffic op de openbare weg, gericht op het identificeren van verkeersrisico's, technologieverbetering en veiligheidsmaatregelen; • Ontwerp van operational en safety cases voor andere mixed traffic situations (WP3): uitwerking van autonome toepassingen bij Verbrugge, OCT, Mepavex in andere mixed traffic situaties (met meer gewoon verkeer en zwakke verkeersdeelnemers); • Risico's en veiligheid (WP4): samen met wegbeheerders worden risico's geïdentificeerd, beoordeeld en teruggedrongen om de huidige en nieuwe experimenten mogelijk te maken; • MKB Valorisatie & Communicatie (WP5): verkenning en analyse van impact van autonoom transport op de bedrijfsvoering en het businessmodel van 20 logistieke mkb-bedrijven.

Hybride Schepen (ISHY)

Looptijd: februari 2019 t/m juni 2022 Betrokken partijen: Solent University, WaterstofNet, Rondvaartbedrijf Zilvermeeuw BV, Technische Universiteit Delft, Université Polytechnique Hauts-de-France, GEO Aqua, Yerseke Engine Servies, Hybrid Maritime Ltd, Zepp.Solutions BV, Lloyd’s Register EMEA, Katholieke Hogeschool Vives Zuid, Vera Cruz Shipping bvba en Parkwind Rol Impuls: projectpartner Omvang: € 15.980.000,-

Implementatie van hybride- en waterstoftechniek in havens en schepen

De maritieme logistiek is genoodzaakt in hoog tempo te verduurzamen. Dit wordt echter bemoeilijkt door onder andere de beperkte kennis van toepasbasbare alternatieve technieken en de langere economische levensduur van schepen (gemiddeld 30 tot 40 jaar).

Het voornaamste doel van het project ISHY is het ontwikkelen, testen en valideren van businesscases voor de implementatie van hybride- en waterstoftechniek in havens en schepen. Eén van de innovatieve resultaten van dit project is de oplevering van een volledig nieuw passagiersschip (geschikt voor 400 personen) dat 100% wordt voortgedreven door middel van waterstoftechniek.

Impuls is binnen dit project zowel betrokken bij de ombouw van binnenvaartschip Vera Cruz naar een waterstof-elektrische aandrijving, als bij de ontwikkeling van bunkerinfrastructuur voor waterstof.